Bir Peygamber Aşığı:

BAKİ BİN MAHLED...

817 yılında Kurtuba'da doğdu. Babası da bir fıkıh âlimi ve kadı idi. Babası da ilim tahsil etmek amacıyla şark ülkelerine yolculuk yapmış bir şahsiyetti. Endülüs'te çeşitli âlimlerden hadis ilmi okudu. 24 yaşında iken İslam ülkelerine hadis öğrenmek için yolculuğa çıktı. 20 yıl süren bu ilim yolculuğu çilelerle dolu geçti. İfrıkiyye'de Kufe'de, Mısır'da, Basra'da, Bağdat'ta ve Medine'de çeşitli âlimlerden hadis öğrendi.

Baki bin Mahled, hac mevsimlerinde "hadis âlimlerini bulurum" diye Mekke-Medine'ye gelir ve oraya gelen hadis alimlerinden hadis öğrenir ve tekrar okuduğu yere giderdi. 861 yılında tekrar Endülüs'e döndü. Hadis okumak için kapısında beklediği hocaların sayısı 284 olarak belirtilir. Hoca seçiminde çok hassas olduğu da kaynaklarda geçer.

Endülüs'e dönünce orada talebelerine hadis okutmaya başladı. Bir müddet hocalık yaptıktan sonra kendisini yeterli görmeyip tekrar ilim yolculuğuna çıktı. Bu yolculuk yaklaşık 14 yıl sürdü. Bu yolculuk esnasında sıkıntılar çekti. Talebelerine gayretlerini az bulduğu için kendi çektiği sıkıntıları başkalarının başından geçen olaylarmış gibi anlatırdı. Aç kaldığı günler sokağa atılan lahana yapraklarını yiyerek açlığını bastırdığını ve kâğıt alabilmek için sırtındaki elbiseyi satmak zorunda kaldığını anlatırdı.

Baki b. Mahled'in ilim tahsil ettiği ve hadis öğrendiği hocaları arasında büyük hadis âlimi Ahmed b. Hanbel de vardır. Bilindiği gibi Ahmed b. Hanbel, Emevi devletinin resmi mezhebi olan Mutezile'nin "Kuran mahlûktur" görüşüne katılmadığı için hapse atılmış ve işkence görmüştür.

Yirmi sekiz ay hapiste kalan Ahmed b. Hanbel, serbest bırakıldıktan sonra iktidara gelen el-Vâsık devrinde de aynı muhalifliğini sürdürdüğünden gözetim altında tutulmuş, beş yıl hadis dersi verememiştir. Baki bin Mahled, Ahmed b. Hanbel’den kendisine hadis okumasını ister. Ancak Ahmed İbn Hanbel gözetim altındadır ve hadis okutması yasaklanmıştır. Bu yüzden kimseye ders vermemektedir. Kapısına hadis öğrenmek için gelenleri istemeyerek de olsa geri çevirmektedir.

Baki bin Mahled de hadis öğrenmek için gelince orada bekleyenler ona boşuna beklememesini tavsiye ederler. O ise Ahmed b. Hanbel ile görüşmek için onun kapısına yatar. Bu durum sonucunda Ahmed b. hanbel onu yanına çağırır ve ne istediğini sorar: Mahled ise:

"Sizden hadis öğrenmeye geldim" der.

Ahmed b. Hanbel: "Hadis öğretmediğini çünkü devletin bunu yasakladığını aksi takdirde yine hapis ve işkence göreceğini" söyler ve reddeder.

Mahled ağlar ve ona yalvararak kendisinin kapıda bekleyen diğer öğrenciler gibi olmadığını söyler. Endülüslü olduğunu ve Hz. Peygamber'in hadislerine ihtiyacı olduğunu çünkü onları öğrenip memleketine giderek oradaki Müslümanlara öğreteceğini söyler. Bu ağlamaya ve yalvarmaya dayanamayan Ahmed b. Hanbel şunları söyler:

"Sana hadis öğreteceğim ancak bir şartla' der. "Her gün kapıma dilenci kılığında geleceksin ben de sana kapı aralığından üç tane hadis okuyacağım sen de onları ezberleyeceksin. Ertesi gün tekrar geleceksin yine üç hadis öğreteceğim"

Böylece Baki Bin Mahled aylarca kapı aralığından dilenci kılığında hadis öğrenir.

Memleketine döndüğü zaman orada okuduğu hadisler ve anlattıkları sebebiyle yerli ulema tarafından bidat ve zındıklıkla itham edilir. İdarecilere şikayet edilir. Zor günler geçirir. Ancak Emir I.Muhammed onu dinler ve ona hak vererek onu korur.

O derece hadis zenginidir ki hadis âlimleri "Baki bin Mahled'in bulunduğu yerde bir talebenin hadis öğrenmek için yolculuğa çıkmasına gerek olmadığını söylerler"

34 yıl hadis öğrenmek için uzak memleketlerde yokluk içinde yaşayan ve binlerce hadis öğrenen Baki Bin Mahled, mütevazı biri idi. Yeme-içmeye hiç önem vermeyen, Cuma günleri hariç her gün oruç tutan ve Kuran'ı çok okuyan biridir. Cihada önem veren ve bu sebeple yetmiş kadar gazveye katılmıştır.

El-Müsned adlı eserinde 1300'den fazla sahabenin hadis rivayetine yer verir. Hadis âlimleri onun Müsned'ini İbn Hanbel'in Müsned'inden daha değerli bulurlar. Şöyle ki:

Ahmed İbn Hanbel'in Müsned'inde 904 sahabenin 30.000 hadisi varken Mahled de 1013 sahabenin 30.969 hadisi yer almaktadır.

Çok hadis rivayet eden sahabelerin kim olduğunu da biz Mahled'in Müsned'i sayesinde öğreniyoruz. Buna göre Ebu Hureyre'nin İbn Hanbel'in Müsned'inde 3879 hadisi varken, Mahled'in Müsned'inde ise 5374 hadis yer alır.

Muaz Bin Cebel'in İbn Hanbel'de 53 hadisi varken Mahled'in eserinde 157 hadisi vardır. Bunca zenginliğine rağmen maalesef bu eser bugüne ulaşmamıştır. 889 yılında Kurtuba'da vefat etmiştir. Rahmetullahi aleyh....

                                                                                                                                                                                                          Ahmet YAPICI